ეგზეგეტიკა - ფსალმუნთა განმარტება 1-8 - oldorthodox

საქართველოს ძველმართლმადიდებლური ეკლესია
ძიება
Перейти к контенту

Главное меню:

ფსალმუნთა განმარტება

დავით წინასწარმეტყველი

კაფიზმა პირველი

1


ფსალმუნი დავითისი ზედაწარუწერველი ებრაელთა შორის


წმიდა წერილის მთარგმნელებმა, ფსალმუნთა ყველა წარწერები, რომელიც კი ებრაელებში ჰპოვეს, ბერძნულ ენაზე გადათარგმნეს, ხოლო წარუწერელი ფსალმუნები წარუწერლადვე დატოვეს, რადგან ვერ ბედავდნენ თვითნებურად რამე მიემატათ სულიწმიდის სიტყვებისთვის. (პირველი) ფსალმუნი უკეთურ და ცოდვილ კაცებს ამხელს და ურჩევს მათ განუწყვეტლივ მიაყურადონ საღმრთო სჯულს, რომელიც განაშორებს ადამიანს ბოროტებას. ის არის ყველა ფსალმუნთა საფუძველი, რადგან ყველა ადამიანს სიკეთის ქმნისკენ მოუწოდებს და მარადიული ცხოვრების ნეტარებას მიაახლებს, ამიტომაც იწყება იგი ნეტარებით (თეოდორიტე, გრიგოლ ნოსელი). 

1. ნეტარ არს კაცი, რომელი არა მივიდა ზრახვასა უღმრთოთასა და გზასა ცოდვილთასა არა დადგა, და საჯდომელსა უსჯულოთასა არა დაჯდა,


ადამიანისთვის ნეტარებაა ღმერთს მიმსგავსება. "ნეტარია მხოლოდ ძლიერი მეუფე მეუფეთა და უფალი უფლებათა" (შეად. 1. ტიმ. 6:15). დავითი იწყებს წინასწარმეტყველებას ქრისტეზე, რომელიც უნდა დაბადებულიყო მისი მოდგმიდან (იხ. მათე 1:1), ამიტომაც წინასწარმეტყველი უპირველეს ყოვლისა ნეტარ ადამიანებად მათ მიიჩნევს, ვინც ესავს უფალს. ფსალმუნთმგალობელი მხოლოდ კაცს უწოდებს ნეტარს და დუმს დედაკაცზე, რადგან ღმერთმა ორივე ერთი ბუნებისანი და თანასწორნი შექმნა. ღმრთის სიტყვა აქ "კაცში" მამაკაცებთან ერთად დედაკაცებსაც გულისხმობს, ვინაიდან ერთია სათნოება და ჯილდოც ორივეს ერთნაირად მიეცემა. ღვთაებრივი ნეტარების პირობად მიჩნეულია ჩვენი გულისთქმებისა და ზრახვების სიწმიდე, ყოველგვარი ბოროტებისგან განდგომა. "უღმრთო" _ ყოველი, უმადური კაცია, "უსჯულონი" კი _ ბოროტების მრჩეველი მზაკვარი ადამიანები არიან. "უღმრთოთა ზრახვაში" დემონთაგან აღძრული ცოდვილი გულისთქმებიც იგულისხმება, რომლებით ტკბობას ადამიანი ცოდვით დაცემამდე მიჰყავს, ანუ "დგება ცოდვილთა გზაზე" და ბოლოს, ცოდვილ ვნებებს მიეცემა, რაზეც მიანიშნებს სიტყვები: "საჯდომელი უსჯულოთა" (ბასილი დიდი, ოქროპირი, ათანასე, თეოდორიტე). 

2. არამედ შჯულსა უფლისასა არს ნება მისი და შჯულსა მისსა ზრახავნ იგი დღე და ღამე. 

"დღე და ღამე" უნდა გულისხმავყოფდეთ ღმრთის სჯულს და მის თანხმიერად უნდა ვაწესრიგებდეთ საკუთარ ყოფას, რადგან ასე ბრძანებდა ჯერ კიდევ მოსე სჯულმდებელი, როდესაც ამბობდა: "და ასწავლნე ეგენი შვილთა მათ შენთა და იტყოდი მაგათ ჯდომასა სახლსა შინა შენსა და სლვასა გზასა შენსა და სასუენებელსა ზედა შენსა და აღდგომასა შენსა. შეიბნე ესე სასწაულად ხელსა შენსა და იყვნედ ეგენი შეურყეველად წინაშე თუალთა შენთა" (მეორე სჯულთა 6:7, 8). ქრისტეანები უნდა ბაძავდნენ დედას ღმრთისა, რომელიც ტაძარში იზრდებოდა, მის წმიდა წმიდათაში "დღე და ღამე" საღმრთო სჯულში განისწავლებოდა და ერისთვის ლოცულობდა. მსგავსადვე, პავლე მოციქულიც გვამცნებს ყველა ქრისტეანთ "ვილოცვიდეთ მოუკლებელად" (1 თესალონიკ. 5:17). გარეგანმა კაცმა ფიზიკურად უნდა იშრომოს, ხოლო შინაგანმა კაცმა თავი უნდა მიუძღვნას გონებით ლოცვასა და სულიერ მოღვაწებას. და ეს არის ჭეშმარიტად საკვირველი საქმე! ხორციელად ურთიერთობდე ადამიანებთან, გონებით კი ლაპარაკობდე ღმერთთან! ღმერთზე მუდმივი ფიქრი განწმენდს ადამიანს (თეოდორიტე, ათანასე, გრიგოლ პალამა, გრიგოლ ღვთისმეტყველი).

3. და იყოს იგი ვითარცა ხე, დანერგული თანაწარსადინელსა წყალთასა, რომელმან გამოსცის ნაყოფი მისი ჟამსა თვისსა და ფურცელნი მისნი არა დასცვივენ, და ყოველივე, რაცა ყოს, წარემართოს მას. 

წმიდა წერილის გამუდმებით მკითხველი, წერილის ჯეროვანი განმმარტებელი რომც არ ჰყავდეს, როგორც ერთგვარი ფესვებიდან, სულიწმიდის ცვარსა და მაცოცხლებელ წყაროს მაინც ისრუტავს. და მართლაც, არც დიდების ბრწყინვალებას, არც ძალაუფლების სიმაღლეს, არც მეგობრებთან ყოფნას და, საერთოდ, არაფერს შეუძლია ჭირთა შინა ისეთი ნუგეშისცემა, როგორც საღმრთო წერილის კითხვას. რადგან, პირველად ჩამოთვლილი საგნები თუ ხრწნადია და წარმავალი და ამიტომაც მათი ნუგეშიცემა წუთიერია, _ წერილის კითხვა ღმერთთან საუბარია ხოლო, როდესაც ღმერთი განუგეშებს, რომელ ამსოფლიურ გაჭირვებას ძალუძს სასოწარკვეთაში შენი შთაგდება? (ოქროპირი).

4. არა ესე უღმრთონი, არა ესრე, არამედ ვითარცა მტუერი, რომელ აგავის ქარმან პირისაგან ქუეყანისა. 

ვინც გამუდმებით იტვირთავს თავს ამაო საზრუნავით, დაჰფუფუნებს ხორცს და სულზე არა ზრუნავს, ის იმ უღმრთოს ედრება რომელზეც ასე ბრძანებს ღმრთის სიტყვა: "ყოველივე ცხორებაი უღმრთოთა ზრუნვით" (იობი 15:20). რადგან მას, ვინც დაუდევრად ეპყრობა თავის სულს ადვილად ეუფლებიან უწმინურნი სულნი (ეშმაკნი) და ემსგავსება იგი უმადლო ფერფლს, რომელსაც ქარი ადვილად მიმოფანტავს (თეოდორიტე). 

5. ამისთვის არა აღდგენ უღმრთონი სასჯელსა, არცა ცოდვილნი ზრახვასა მართალთასა; 


უდიდესი სიზუსტით გადმოსცა ყოველივე სულიწმიდამ. მან ის კი არ თქვა უღმრთონი არ აღსდგებიანო, არამედ ბრძანა, რომ "არა აღდგენ უღმრთონი სასჯელსა", რადგან მათი მხილება არც არის საჭირო, იმდენად აშკარაა მათი უკეთურება და უღმრთოება. როგორც დანაშაულის ადგილას შეპყრობილი მკვლელი მსაჯულებს სამსჯავროზე მიჰყავთ არა სამხილებლად, არამედ სამართლიანი მსჯავრის დასადებად და დასასჯელად, ასევე უღმრთოებაში მცხოვრებნი, განკითხვის დღეს, მკვდრეთით აღსდგებიან მხოლოდ სამართლიანი მსჯავრის მოსასმენად. "რამეთუ ჩუენ ყოველნი განცხადებად ვართ წინაშე საყდართა ქრისტესთა, რაითა მოიღოს კაცად-კაცადმან ხორცთა ამათგან, რაიცა-იგი ქმნა, გინა თუ კეთილი გინა თუ ბოროტი" (2 კორინთ. 5:10) (თეოდორიტე, ოქროპირი, ბასილი დიდი, კირილე). 

6. რამეთუ უწყის უფალმან გზაი მართალთა და გზაი უღმრთოთა წარწყმდეს.

ყოველი კაცის ცხოვრება ამ წუთისოფელში არის "გზა". მართალი მსაჯულისთვის იმთავითვე ცნობილია "გზა მართალთა და გზა ურღმთოთა", ამიტომაც, მას არ სჭირდება ვინმეს არც მხილება და არც რაიმეს დამტკიცება. მესამე გზას ჩვენ ვერ ვხედავთ, ისევე როგორც ვერც წმიდა წერილში ვხედავთ მესამე ადგილს გარდა ორისა (სამოთხისა და ჯოჯოხეთისა). ამიტომაც, მიაგებს რა ყოველს "საქმეთაებრ მათთა", ერთნი სამარადისო და დაუჭკნობელ გვირგვინებს მიიღებენ სამართლიანი მსაჯულისგან, სხვები კი საუკუნო სატანჯველს მიეცემიან" (თეოდორიტე).


2

ფსალმუნი დავითისი, ზედა წარუწერელი ებრაელთა შორის


ფსალმუნი შეიცავს წინასწარმეტყველებას ამ ქვეყნად ღმრთის ძის, იესუ ქრისტეს მოსვლასა და მთელს სამყაროზე მის გამეფებაზე; ასევე მის წინააღმდეგ იუდეველთა, მეფეთა, მთავართა და ენათა (წარმართთა) ამბოხსა და წინააღმდეგობაზე. ასე განმარტავენ ამ ფსალმუნს წმიდა მოციქულები და ეკლესიის მამები. 

1. რად აღიძრნეს წარმართნი და ერმან იზრახა ცუდი?
 
დავითი წინასწარმეტყველებს და თან ამხელს. "აღძრვას" უწოდებს ის უგუნურ ამპარტავნებას. "წარმართნი" ურწმუნონი არიან, ხოლო "ერი" აქ იუდეველებზე მიანიშნებს, რომლებმაც განიზრახეს უკვდავის მოკვლა. "იზრახა ცუდი" - გულში ჩაიდეს ამაო და ფუჭი განზრახვა. "რად"? - რისთვის, საიდან ასეთი სიძულვილი მაცხოვრის მიმართ? (ათანასე).

2. შეითქუნეს მეფენი ქუეყანისანი და მთავარნი შეკრბეს ერთად უფლისათვის და ცხებულისა მისისათვის.

"მეფენი ქუეყანისანი" - გულისხმობს ჰეროდეს და პილატეს; "მთავარნი" - მწიგნობრებსა და ფარისევლებს. "შეკრბეს ერთად უფლისათვის", ანუ მამა ღმრთისა და მისი ძისა და "ცხებულის", ქრისტეს წინააღმდეგ, რომელიც მამამ ყოველი ხალხის მეფედ დააყენა (ათანასე).

3. განვხეთქნეთ აპაურნი მათნი და განვაგდოთ ჩუენგან უღელი მათი.

დავითი, აღწერს რა შეთქმულებას კაიაფასთან, ამბობს, რომ სწორედ ამის გამო წარწყმდნენ იუდეველნი, და თავიანთი ურწმუნოებისთვის განითესნენ მთელს ქვეყანაზე. 

4. რომელი დამკვიდრებულ არს ცათა შინა, ეცინოდის მათ და უფალმან შეურაცხ-ყვნეს იგინი
.

"ეცინოდის"-ო ბრძანებს და არა "შეიძულებსო" ან "უგულებელყოფსო", რადგან სიცილი არის სუნთქვა, რომელიც გამოდის ნესტოებიდან და ამცირებს მედიდურთ (ათანასე).

5. მაშინ იტყოდის მათდა მიმართ რისხვითა მისითა და გულისწყრომითა მისითა შეაძრწუნნეს იგინი.

ისტორიამ თვით განმარტა ეს წინასწარმეტყველება, რადგან ისტორიიდან ცნობილია, რომ რომის ჯარმა, როდესაც დაესხა იუდეველთ, გააპარტახა იერუსალემი, დაწვა ტაძარი, იუდეველთა უმეტესობა ამოწყვიტა, ცოცხლად დარჩენილები კი ტყვედ წაასხა. "ღმრთის რისხვა" და "გულისწყრომა" არ უნდა გავიგოდ კაცებრივი თვალსაზრისით, არამედ ღმრთივსაკადრისად, რომლისთვისაც უცხოა ყოველი გულისწყრომა. ამ სიტყვის ქვეშ იგულისხმება, რომ ის არის მსაჯული და ყოველ უსამართლოთა დამსჯელი "საქმეთაებრ მათთა" (კასიანე). 

6. ხოლო მე დავდეგ მეუფედ მის მიერ ზედა სიონსა, მთასა წმიდასა მისსა
.

იესუ ქრისტე, როგორც ღმერთკაცი, მამა ღმერთმა "დააყენა სიონზე" - ანუ წმიდა ეკლესიაზე, თუმცა ქრისტეს, როგორც ღმერთს, ბუნებითა აქვს მეფობა ყოველ ქმნილებაზე (ათანასე, თეოდორიტე).

7. თხრობად ბრძანებასა უფლისასა. უფალმან მრქუა მე: ძე ჩემი ხარი შენ, მე დღეს მიშობიე შენ.

ხედავ, როგორ ისაკუთრებს მამა მხოლოდშობილის ძის ხორციელ შობას. "დღეს" - მიუთითებს დროზე, რათა აჩვენოს ხორციელი შობა, რადგან ღმერთისთვის არ არსებობს გუშინდელი ან დღევანდელი დღე, არამედ უცვალებლად მყოფობს მარადისობაში, რომელიც არის დაუსაბამო და უსასრულო (ათანასე).
 
8. ითხოვენ ჩემგან და მიგცნე შენ წარმართნი სამკვიდრებელად შენდა და დაპყრობად შენდა კიდენი ქუეყანისანი.

წმიდა სამების მეორე იპოსტასი, ძე ღმრთისა, რომელიც ბუნებით არის მეუფე მთელი ქვეყნიერებისა, განკაცების შემდეგ ღებულობს მეუფებას მთელ სამყაროზე ვითარცა კაცი; რადგან სწორედ ამის შესახებ ეუბნებოდა იგი თავის მოწაფეებს: "მომეცა მე ყოველი ჴელმწიფებაჲ ცათა შინა და ქუეყანასა ზედა" (მათე 28:18) მამისა ჩემისგან (ოქროპირი, თეოდორიტე).
 
9. ჰმწყსნე იგინი კუერთხითა რკინისათა და ვითარცა ჭურნი მეკეცეთანი შეჰმუსრნე იგინი.

"რკინის კვერთხი" მორწმუნეთათვის არის წმიდა ჯვარი; ურწმუნო იუდეველთათვის კი, დანიელის წინასწარმეტყველების მიხედვით, - რომის ძალაუფლება, რომელიც არა მარტო ამათრახებდა, არამედ ხოცავდა კიდეც იუდეველთ. როგორც "ჭურნი მეკეცეთანი", ცეცხლით გამოხურვებულნი, დამტვრევის შემდეგ უკვე ვეღარ დაუბრუნდებიან თავიანთ პირვანდელ მდგომარეობას, ასევე ისინიც, ვინც შეიმუსრებიან უფლის მიერ (ათანასე, ოქროპირი, თეოდორიტე).

10. და აწ, მეფენო, გულისხმა-ყავთ და განისწავლენით ყოველნი მსაჯულნი ქუეყანისანი.

სულიწმიდა აქ წინასწარმეტყველის მიერ ყველა ქრისტეს მოწინააღმდეგეს შეაგონებს შეიგნონ თავიანთი უგუნურება: ვის ეწინააღმდეგებიან ისინი? "და აწ", - სანამ დროა, "გულისხმა-ყონ და განისწავლონ". "ქვეყნის მსაჯულთაც" ჰყავთ ცისა და მიწის მეუფე, რომელმაც მისცა მათ ძალი და ხელმწიფება, და განსჯის მათ ისე, როგორც თავად განსჯიდნენ სხვებს (თეოდორიტე). 

11. ჰმონეთ უფალსა შიშით და უგალობდით მას ძრწოლით.

წინასწარმეტყველი აქ გულისხმობს სულიერ სიხარულს, რომელიც ქრისტეს მცნებათა აღსრულებით იშვება. როდესაც ვინმე, არა მონებრივ, არამედ შვილებრივ ემორჩილება ღმერთს ყოველივეში, მაშინ ხარობს იგი "ძრწოლით", ანუ აღივსება სულიერი სიხარულით, და არა ხორციელით. ეს ჩანს წინასწარმეტყველ ამბაკუმის სიტყვებიდანაც: "ხოლო მე უფლისა მიმართ ვიხარებდე და მხიარულ ვიყო ღმერთისა მიმართ მაცხოვარისა ჩემისა. უფალი ღმერთი ჩემი ძალ ჩემდა. და დააწესნეს ფერჴნი ჩემნი დასასრულადმი და მაღალთა ზედა აღმიყუანა მე ძლევად ჩემდა გალობისა შორის მისისა" (ამბაკუმი 3:18, 19). "უგალობდით მას ძრწოლით", ანუ გულის შემუსვრილობით, რათა ღმრთისადმი სიხარული ამსოფლიურ ღრეობად და სხვათა განკითხვად არ გარდაიქცეს" (თეოდორიტე, ნილოს სინელი).

12. მიიღეთ სწავლაი, ნუუკუე განრისხნეს უფალი და წარსწყმდეთ თქუენ გზისა მისგან მართლისა, რაჟამს აღატყდეს მყის გულისწყრომა მისი. ნეტარ არიან ყოველნი რომელნი ესვენ მას.

"სწავლა" - სახარებისეულ სწავლას გულისხმობს. "უფლის მრისხანება" კი საღმრთო ნიჭთა აღკვეთა ან შემცირებაა, რომელიც ყოველი გაამაყებული და საკუთარ თავზე დიდი წარმოდგენის მქონე ადამიანებზე სასარგებლოდ მოქმედებს . "მართალი გზა" - ქრისტეს გზაა, რადგან ასე ბრძანა: "მე ვარ გზაჲ და მე ვარ ჭეშმარიტებაჲ და ცხორებაჲ"; და, თუკი "ნეტარ არიან ყოველნი რომელნი ესვენ მას", რამდენად უბედურნი და უბადრუკნი არიან ისინი, რომლებიც ცხოვრობენ კაცთა იმედით, დანდობილნი არიან საკუთარ ძალასა და პატივს, საკუთარ საქმეებს... და არა ქრისტეს. მხოლოდ ერთშია ჭეშმარიტი ნეტარება - გქონდეს მაცხოვრისადმი სასოება! ამ ფსალმუნის მთელი აზრიც ეს არის (ათანასე, გრიგოლ ნოსელი).

3

1. ფსალმუნი დავითისი, რაჟამს ივლტოდა იგი პირისაგან აბესალომისა, ძისა თჳსისა 


წინასწარმეტყველი დავითი თავისი გამოცდილებიდან გამომდინარე უბიწო ცხოვრებისკენ მოგვიწოდებს, რათა არავინ იქმოდეს ბოროტს და არ უგულებელჰყოფდეს ღრმთის სჯულს. დავითი გაექცა თავის შვილს, რადგან დაარღვია ცოლ-ქმრული ერთგულების სიწმინდე; და რაკიღა მტრობა ჩამოაგდო სხვის სახლში, საკუთარშიც მტრობა აღიმართა მის წინააღმდეგ. ასეა, საიდანაც არის ცოდვის წყარო, სასჯელიც იქიდანვე მოდის. შინაური უბედურებებს ხშირად ცოდვა იწვევს და ცოდვილ ადამიანს დამსჯელად ღმერთი სწორედ საკუთარ შინაურებს მოუვლენს; მართალია, მოქმედმა არ იცის ამის შესახებ, მაგრამ ეს ყოვლის მკურნალმა ღმერთმა იცის. ფსალმუნი წინასწარ გაუწყებს მტრისგან მოსალოდნელ საცდურებს, როდესაც აგიმხედრდებიან შინაურნი და მრავალნი აღსდგებიან შენს წინააღმდეგ. ხოლო უმაღლესი წინასწარმეტყველური აზრით, ფსალმუნი შეიცავს წინასწარმეტყველებას ქრისტეს ჯვარცმასა და მამა ღმერთისადმი მის ლოცვაზე (ოქროპირი, ათანასე, ავგუსტინე, გრიგოლ ნოსელი).  

2. უფალო, რად განმრავლდეს მაჭირვებელნი ჩემნი? და მრავალნი აღდგეს ჩემ ზედა.
 
3. მრავალთა ჰრქჳან სულსა ჩემსა: არა არს ცხორებაჲ მისი ღმრთისა მიერ მისისა.

 
ამ სიტყვებით ფსალმუნი ჩვენ წინააღმდეგ აღმართულ სულიერ მტრებზე - დემონებზე მიგვანიშნებს (ათანასე).

4. ხოლო შენ, უფალო, მწე ჩემდა ხარ, დიდებაჲ ჩემდა და ასამაღლებელ თავისა ჩემისა. 

5. ჴმითა ჩემითა უფლისა მიმართ ღაღად-ვყავ და შეესმა ჩემი მთით წმიდით მისით. 

მძიმე ვითარებებში შემწეობისთვის მხოლოდ ღმერთს უნდა მივმართოთ და სულიერი გულმოდგინებით მოვუწოდოთ მას გონებით ლოცვაში მოსეს მსგავსად, რომელიც გარეგნულად თუმც კი დუმდა, გულით შეჰღაღადებდა ისე, რომ ღმერთი უთხრა: "რასა ჰჴმობ ჩემდა მომართ?" (გამოსვ. 14:15). "ხმა" - გონების აზრობრივი ღაღადისია. ხოლო "წმიდა მთა" - ზეციური სასუფეველი (ათანასე, თეოდორიტე). 

6. მე დავწევ და დავიძინე და განვიღჳძე, რამეთუ უფალი მწე მეყო მე. 

საღმრთო წერილი ხშირად უბედურებებს "ღამეს" უწოდებს; როდესაც ადამიანი ღმერთს მიმართავს, უფალიც ჭირვებათაგან ათავისუფლებს მას, აღვიძებს მის მძინარე გონებას და უბედურებისგან იხსნის მონანულს. ხოლო უფრო ამაღლებული აზრით წინასწარმეტყველი ჩვენი უფლის სახელით ლაპარაკობს მის ვნებებზე, ჯვარზე სიკვდილსა და აღდგომაზე (ათანასე, თეოდორიტე, ავგუსტინე, გრიგოლ ნოსელი)..

7. არა შემეშინოს მე ბევრეულისაგან ერისა, რომელთა-იგი გარემომიცვეს მე. აღდეგ, უფალო, მაცხოვნე მე, ღმერთო ჩემო, 

"ბევრეული ერი", რომელთაც"გარემოიცვეს" წმ. დავით მეფე, იყვნენ აბესალომის თანამზრახველები (ისტორიული გააზრება); ხოლო მათში, წერილი გულისხმობს ასევე დემონებს (გადატანითი აზრი). მრავალი უკეთური კაცი და დემონი ესხმოდა უფალ იესუს, მაგრამ მკვდრეთით მისი აღდგომის შემდეგ ყველ ხილული და უხილავი მტერი "დაეცა" (აზრი უმაღლესი და წინასწარმეტყველური) (ექვთიმე ზიგაბენი).

8. რამეთუ შენ დასცენ ყოველნი, რომელნი მემტერნეს მე ამაოდ; კბილნი ცოდვილთანი შენ შეჰმუსრენ. 

გამოთქმა "კბილნი ცოდვილთანი შენ შემუსრენ" მტრის ძალის შემუსრვას ნიშნავს და ეხება შინაგან ადამიანს. გამოთქმაში სიმბოლოდ გამოყენებულია მხეცის ძლიერება, რომელთაც ძალა სწორედ კბილებში აქვთ. "კბილნი ცოდვილთანი" - ასევე უგუნურ და უკეთურ აზრებს ნიშნავს, რომლებიც არაბუნებრივად ჩნდებიან ჩვენში, რომელთა მეშვეობით გვიახლოვდებიან ბოროტი სულები და რომელთა მტრობის გამოც ვვარდებით უდიდეს განსაცდელში (ბასილი დიდი, ათანასე, თეოდორიტე).

9. უფლისაჲ არს ცხორებაჲ და ერსა შენსა ზედა არს კურთხევა შენი. დიდებაჲ. 

კაცზე კი არ უნდა ვამყარებდეთ ჩვენს იმედებს, არამედ ღმერთზე და მხოლოდ მისგან ველოდეთ ხსნას. ჯვარზე თავისი ნებაყოფლობითი სიკვდილით ქრისტემ ცხოვნება მოანიჭა ქვეყანას. "თავის ერს" - ანუ მისდამი მორწმუნეებს უბოძა მაცხოვარმა თავისი "კურთხევა" - პატიოსანი ჯვარი. "კურთხევაში" ასევე უნდა ვიგულისხმოთ ღმრთის წყალობანი, როგორც მისივე კურთხევის შედეგი (ათანასე, ოქროპირი, კირილე იერუსალიმელი). 


4

1. დასასრულსა გალობათასა ფსალმუნი დავითისი


სიტყვით "დასასრულსა" ფსალმუნზე წარწერილია იმიტომ, რომ შეიცავს წინასწარმეტყველებას მიცვალებულთა აღდგომის შესახებ, რომელიც იქნება სამყაროს აღსასრულს. ფსალმუნში დავითი მოძღვრავს მცირედმორწმუნეთ და ასწავლის მათ, რომ ღმერთი ხედავს ყველა კაცობრივ საქმეს და წარმართავს სასიკეთოდ თავის განგებულებისამებრ (თეოდორიტე, ავგუსტინე). 

2. ხადილსა ჩემსა ესმა ჩემი ღმერთსა სიმართლისა ჩემისასა. ჭირსა ჩემსა განმივრცე მე, მიწყალე მე და ისმინე ლოცვისა ჩემისა. 

სიტყვათა სიმრავლე კი არ მოალბობს გულს უფლისა, არამედ სპეტაკი სული და კეთილი საქმე. ღმერთი, რომელსაც ჩვენი ერთგულება და მისდამი რწმენა ნებავს, განსაკუთრებით გვისმენს, როცა მას არა სხვათა მიერ, არამედ თვითონ ვევედრებით. "ღმერთი სიმართლისა ჩემისა", - ანუ ღმერთი, რომელიც ხედავს ჩემს სიმართლეს. ბიწიერი და ცოდვებით შებილწული, თუნდაც ათასჯერაც ითხოვდეს - ვერაფერს მიიღებს, რადგან არა აქვს ის, რაც ესათნოება უფალს. ღმერთს ჭირისგან გათავისუფლებას კი არ უნდა ვევედროთ, არამედ გაძლიერებას და ჭირვებათ მადლობით გადატანას. ამიტომაც არის ნათქვამი: "ჭირსა ჩემსა განმივრცე მე". რადგან არაფერი ისე არ ამშვიდებს კაცის სულს, როგორც ჭირვება, რომელიც განაშორებს ჩვენგან ყოველგვარ ამსოფლიურ საზრუნავს და უდებებისგან გვაღვიძებს (ოქროპირი). 

3. ძენო კაცთანო, ვიდრემდის გულფიცხელ ხართ? რად გიყუარს ამაოება და ეძიებთ სიცრუესა?

"ძენო კაცთანო"-ში იგულისხმებიან ცოდვილი და ბოროტებისკენ მიდრეკილი ადამიანები. "გულფიცხელნი", მიწას მიჯაჭვულნი და გონებაჩლუნგი. გული ბუნებით კი არ არის "ფიცხელი", არამედ ჩვენ გარდავაქცევთ მას ამგვარად ამსოფლიური მიდრეკილებებითა და ვნებებით. წინასწარმეტყველი თითქოსდა ხედავს ვიღაცას, რომელიც გაურბის ნათელს და მისდევს ბნელს, სწუხს, როდესაც ხედავს ადამიანის ასეთ უგუნურებას და უბადრუკებას. ის თითქოსდა ამბობს: რისთვის იქმ ასეთ უგუნურებას? – "რად გიყუარს ამაოება და ეძიებთ სიცრუესა"? (გრიგოლ ღვთისმეტყველი, ოქროპირი). 

4. გულისჴმა-ყავთ, რამეთუ საკჳრველ-ყო უფალმან წმიდაჲ თჳსი; უფალსა შეესემინ ჩემი ღაღადებასა ჩემსა მისა მიმართ. 

"საკვირველ-ყო", - ანუ საქვეყნოდ ცნობილი გახადა ღმერთმა "წმიდაი თვისი", უფალი ჩვენი იესუ ქრისტე, უდანაშაულო და უბიწო, რომელსაც არ ჰქონია არავითარი ცოდვა. წინასწარმეტყველი გვაჩვენებს კეთილდღეობის სხვა სახესაც, კერძოდ, განუწყვეტლივ გყავდეს ღმერთი შენს შემწედ და მფარველად: "უფალსა შეესემინ ჩემი ღაღადებასა ჩემსა მისა მიმართ" (გრიგოლ ნოსელი, ოქროპირი). 

5. განრისხნებოდეთ და ნუ სცოდავთ; რაჲ სთქუათ გულთა შინა თქუენთა, სარეცელთა თქუენთა ზედა შეინანეთ. 

წინასწარმეტყველი უსაქმურ, დაუდევარ და უსამართლო კაცთადმი სასარგებლო მრისხანებას როდი უარყოფს, რადგან ამგვარი რისხვა ცოდვილთა მკურნალია. როგორც შვილზე მზრუნველი მამა მრისხანებს თავის პირმშოზე მისდა სასიკეთოდ, ასევე მრისხანებს ღმერთი ჩვენზე, როდესაც ჩვენი გამოსწორება ნებავს. ხოლო ამაოდ მრისხანებს ის, ვინც ელტვის კერძო შურისგებას. ასეთი ადამიანი მსგავსია იმ ძაღლისა, რომელიც ქვას ხრავს და არა იმას ვინც ქვა ესროლა. ადამიანო, მიაქციე შენი მრისხანება კაცისმკვლელის, სიცრუის მამისა და ცოდვის მოქმედის - ეშმაკის წინააღმდეგ და თანამგრძნობ ექმენ მოყვასს. რადგან სიტყვები კი არ იწვევენ ჩვენში მწუხარებას, არამედ სიძულვილი შეურაცხმყოფელისა; თუ განრისხდები ნუ დაიმარხავ მრისხანებას: "ნუ სცოდავთ", რადგან გულში ჩადებული ბოღმა სიძულვილია, ხოლო "ყოველსა რომელსა სძულდეს ძმაჲ თჳსი, იგი კაცის-მკლველი არს" (1 იოანე 3:13). შენ საკუთარ თავში კლავ იმას, ვინც გძულს. თუკი გვეკრძალება ბოროტი გულისთქმანი, მითუმეტეს მათი აღსრულება. მანამ არ დაიძინო, სანამ არ განსჯი შენს გულისთქმებსა და ცოდვებს, რომელიც დღის განმავლობაში ჩაგიდენია და მაშინ, მეორე დღეს, უეჭველად, შეგაკავებს შენი განსჯა და არ გექნება მძლავრი მიდრეკილება ცოდვის ჩასადენად. ილოცე ღმრთისა მიმართ, აღუარე მას შენი ცოდვები და მხოლოდ ამის შემდეგ დაიძინე. სწორედ ამას გვირჩევს წინასწარმეტყველი (ბასილი დიდი, ოქროპირი, ევსუქი, ავგუსტინე).

6. შეწირეთ მსხუერპლი სიმართლისა და ესევდით უფალსა. მრავალთა თქუან: ვინ გჳჩუენოს ჩუენ კეთილი? 

სულიწმიდა წინასწარმეტყველის მიერ გვაჩვენებს, როგორ უნდა დავძლიოთ მტრები, ამიტომაც გვავალებს შევწიროთ "მსხუერპლი სიმართლისა", ანუ სათნოებანი და ვიყოთ ჭირთამთმენნი, კეთილნი, მოწყალენი, მორჩილნი და ურისხველნი (ოქროპირი).

7. გამოჩნდა ჩუენ ზედა ნათელი პირისა შენისა, უფალო. მოეც სიხარული გულსა ჩემსა.

წინასწარმეტყველი მსჯელობს უძლურ და უხეშ ადამიანებზე, რომლებიც მიჯაჭვულნი არიან მიწიერ კეთილდღეობას და საღმრთო განგებულებისა არა სწამთ. "ნათელს" წინასწარმეტყველი უწოდებს ღმრთის მფარველობას და განგებას თითოეულ ადამიანზე. "ნათელი პირისა უფლისა" არის ჯვარი, რადგან მით ქრისტემ გაანათლა სამყარო. რაკიღა ადამის შეცოდების გამო სულს ბნელეთი გადაეფარა, აწ, ქრისტეს ჯვარცმის შემდეგ, მართალ და ღირსეულ ადამიანებზე სულიწმიდის მოვანებით ბნელი განქარდება და ნათელი ისადგურებს. უფალიც ხომ იმიტომ მოვიდა, რათა განენათლებინა კაცნი და მისდამი მორწმუნენი სიწმიდის უმაღლეს ხარისხამდე აღეყვანა. ასეთი სულიერი განათლება კი არის არა მარტო აზრების გაბრწყინვება, არამედ სულის გამუდმებული განათლება ღმრთის ნათლით (ოქროპირი, თეოდორიტე, მაკარი დიდი).

8. ნაყოფისაგან იფქლისა და ღჳნისა და ზეთისა მათისა განმრავლდეს. 

"გულის სიხარული" გარეგანი ნივთებისგან კი არ მომდინარეობს  (რადგან ეს მხოლოდ თვალს თუ ახარებს), არამედ უსხეულო სულისგან. მაგრამ, რადგან მრავალნი არიან სულიერად უძლურნი, ღმერთმა მათ გრძნობითი სიკეთენიც მიანიჭა. აქ ჩამოთვლის მხოლოდ იმას, რაც აუცილებელია სიცოცხლისთვის: "იფქლი, ღვინო და ზეთი" და მათში სხვა დანარჩენთაც გულისხმობს. გულის ნამდვილ სიხარულსა და ნუგეშს კი სულიწმიდა მხურვალე ლოცვებში გვანიჭებს. ვინც საკუთარ თავს  განუწყვეტლივ ლოცვას აიძულებს, საიდუმლო სიწმიდით და გულის გამოუთქმელი განწყობით ერთგვარად უფალს თანაეზიარება (ოქროპირი, მაკარი დიდი, ეფრემ ასურელი). 

9. მშჳდობით მას ზედა დავწვე და დავიძინო.
 
10. რამეთუ შენ, უფალმან, მხოლო სასოებით დამამკჳდრე მე.

"დაძინებას" დავითი აქ სიკვდილს უწოდებს. ჯეროვანია ითქვას, რომ მრავალნი, რომლებიც მრავალგვაროვან ჭირვებას განიცდიან კაცთაგან, კვდებიან საზღაურის გარეშე; ამიტომაც, ფსალმუნთმგალობელი გვასწავლის არ დავმწუხრდეთ ამის გამო, რადგან სიკვდილთან შეერთებულია იმედიც იმისა, რომ სიკვდილის შემდეგაც თავის საზღაურს ვერავინ აიცდენს. ზოგი ამტკიცებს, რომ წინასწარმეტყველი აქ გვაუწყებს მიცვალებულთა აღდგომაზე. ქრისტე მაცხოვარმა ნებაყოფლობითი სიკვიდილით "დაიძინა" ჯვარზე და სისხლიანი ვნებების შემდეგ საფლავში "დაწვა" აღდგომის სასოებით (თეოდორიტე, ავგუსტინე). 


5

1.    დასასრულსა, მკჳდრისათჳს, ფსალმუნი დავითისი


ეს ფსალმუნი არის მართლის ცისკრის ლოცვა ღმრთის ტაძარში შესვლის წინ. დავითი ღმრთისადმი ლოცვას გვასწავლის. სიტყვით "მკვიდრისთვის" წმ. წერილი ზოგადი მნიშვნელობით აღნიშნავს ღმრთის ეკლესიას, კერძოდ კი - ღვთისმოშიშ სულს. ეკლესია, როგორც ქრისტეს პატარძალი, ყველაფერს აკეთებს სიძის თავმოსაწონად. პატარძლის მსგავსივე უნდა იყოს ქარისტეს მსახურებაში ნებისმიერი ღვთისმოშიში სულიც. ეკლესიას და მის წევრებს განუმზადა ღმერთმა ეს მემკვიდრეობა. ფსალმუნში მოცემულია ასევე ლოცვა ყოველი ღვთისმოშიში ადამიანის გადარჩენისთვის (ათანასე, ოქროპირი, თეოდორიტე).

2. სიტყუანი ჩემნი ყურად-იხუენ, უფალო, გულისჴმა-ყავ ღაღადებაჲ ჩემი, 

3. მომხედენ ჴმასა ლოცვისა ჩემისასა, მეუფეო ჩემო და ღმერთო ჩემო; რამეთუ შენდამი ვილოცო, უფალო. 


"ყურად-იხუენ" ანუ შეისმინეო სიტყვები ჩემი ლოცვისა და "გულისჴმა-ყავ" ანუ სცანო "ღაღადებაჲ ჩემი", - ვედრება, შემუსვრილი და დამდაბლებული გულის მიერ აღვლენილი. "ჴმა ლოცვისა ჩემისასა" გულისხმობს შინაგან ხმას, რადგან მლოცველი, როგორც გარეგნულად, ასევე სულის შინაგანი განწყობით უნდა იყოს წყალობათა მორჩილად მთხოველი. სიტყვებით "მეუფეო ჩემო და ღმერთო ჩემო" გამოხატულია ყოველივე კაცობრივის მივიწყება და ღმრთისადმი განსაკუთრებული სიყვარული. რადგან მისთვის, ვინც გულითადი სინანულითა და ლოცვით არ მიქცეულა ღმრთისკენ და ჯერაც ცოდვილი ცხოვრებით ცხოვრობს, ფსალმუნთა და სხვა ლოცვათა კითხვა უსარგებლოა (ოქროპირი).  

5-7. განთიად შეისმინე ჴმისა ჩემისა, განთიად წარვდგე შენდა და გეჩუენო შენ. რამეთუ შენ ღმერთი არა ეგრე ხარ, ვითარმცა გინდა უსჯულოებაჲ; არა დაიმკჳდროს შენ თანა უკეთურმან, არცა დადგენ უსჯულონი წინაშე თუალთა შენთა; მოიძულენ შენ ყოველნი მოქმედნი უსჯულოებისანი. წარსწყმიდნე შენ ყოველნი, რომელნი იტყჳან სიცრუესა; კაცი მოსისხლე და მზაკუარი სძაგს უფალსა. 

"განთიად" ანუ ძალზედ ადრე ლოცვა წარმოუდგენლად სასარგებლოა სულისთვის. როგორც ხორცი განიბანება და განიწმინდება წყლით, ასევე სული - ლოცვით. მაშ, ხორცის განბანვამდე განწმინდე შენი სული. " "რათა ყველამ იცოდეს, - ამბობს ბრძენი სოლომონი, - რომ მზეს უნდა დაასწრონ შენი მადლისგება და ნათლის აღმოსავლეთისკენ თაყვანიგცენ" (სიბრძნე 16:28). არ უნდა უგულებელვყოთ საეკლესიო ლოცვანი, რადგან ყოველი მათგანი განსაკუთრებული სახით არის ღმრთისგან ნაკურთხი (ოქროპირი, თევდორე სტოდიელი).

"არა დაიმკვიდროს", ანუ ვერასოდეს ეღირსება შენს სიახლოვეს "უკეთური", რადგან "მახლობელ არს უფალი შემუსრვილთა გულითა და მდაბალნი სულითა აცხოვნნეს" (ფსალმ. 33:19).  "უკეთურია" ასევე ყოველი კაცი, რომელიც გულში ბოროტებას იზრახავს მოყვასის წინააღმდეგ (იერონიმე, ავგუსტინე). ღმერთს არა მარტო სძულს "მოქმედნი უსჯულოებისა", თუმც ეს უკვე არის ენით გამოუთქმელი სასჯელი, არამედ წარწყმედს ყოველს "რომელნი იტყჳან სიცრუვესა". რამეთუ არ არსებობს სხვა იმაზე დიდი ცოდვა, რომლის წინააღმდეგაც გამოეთქვას ყოვლადწმიდა სულს ესოდენ საშინელი განსასჯელი, ვიდრე სიცრუე. "საძაგელ უფლისა ბაგენი მზაკვარნი; ხოლო, რომელმან ყვის სარწმუნოებაჲ, შეწყნარებულ მისსა" (იგავნი 12:22). "კაცი მოსისხლე და მზაკუარი სძაგს უფალსა", რითაც ცხადყოფილი ხდება, რომ უფალს თანაბრად სძულს კაცი ცრუ, მოსისხლე და მზაკვარი. ხოლო ღვთაებრივი იოანე, რომელმაც სიძულვილი გაუთანაბრა მკვლელობას, ბრძანებს: "ყოველსა რომელსა სძულდეს ძმაჲ თჳსი, იგი კაცის-მკლველი არს" (1 იოანე 3:15). ღმერთს, როგორც მართალი და ყოვლადწმიდა, შეუძლებელია არ სძულდეს ცოდვა და უსჯულოება: "საძაგელ უფლისა გულისსიტყუანი ცრუნი" (იგავთა 15:26). ცოდვა ერთგვარად მეორე ბუნება გახდა კაცისა და ღრმად გაიდგა მასში თავისი სასიკვდილო ფესვები. ამიტომაც, საჭიროა დიდი და მძიმე ღვაწლი, რათა წინ აღვუდგეთ ცოდვებს, რომლებიც ბილწავენ ჩვენს სულს. მრავალი ჭირთა თმენა, ცრემლთა დენა და უსამართლო კაცთა ყვედრებათა, დამცირებათა და დევნულებათა თუ ბოროტების სულთა შემოტევების გადატანაა საჭირო, რამდენი შევიწროვბა, მარხვა და ლოცვაა საჭირო, რომ განვდევნოთ ცოდვა ჩვენი გულებიდან. რამეთუ ცოდვა - ეს არის ჩვენი ადვილი და ნების-მიერი მიდრეკადობა ბოროტებისკენ (ოქროპირი, კიბისაღმწერელი, მაკარი დიდი).

8. ხოლო მე მრავლითა მოწყალებითა შენითა შევიდე სახლსა შენსა, თაყუანის-ვსცე ტაძარსა წმიდასა შენსა შიშითა შენითა. 

"ღმრთის სახლი" არის ეკლესია დედამიწაზე, რომელიც ამავე დროს არის ცათა სასუფევლის კარიბჭე, რომელში შესვლაც ჩვენი დამსახურებების გამო კი არ ვეღირსებით, არამედ "მრავლითა მოწყალებითა" ღმრთისათა. წმიდა ტაძრის "თაყუანისცემა" არის თვით ქრისტესადმი თაყვანისცემა, რაზეც თვითონაც მიუთითა (იხ. იოანე 2:21) (ათანასე, ოქროპირი).

9. უფალო, მიძეღუ მე სიმართლითა შენითა და მტერთა ჩემთათჳს წარმართე შენ წინაშე გზაჲ ჩემი. 

"მიძეღუ მე" ანუ შენ თავად გამიძეხ წინ უფალო; ჰაერივით მჭირდება შენი დარიგებანი. ამიტომაც ლოცულობს მღვდელი შესავალ ლოცვებს ლიტურგიის წინ, რაც არის ღმრთის სიმართლის წინაშე საკუთარი მორჩილების აღიარების ნიშანი და აღიარება იმისა, რომ როგორც ცოდვილნი, უღირსნი ვართ შევიდეთ "სახლსა უფლისასა" და ვიდგეთ საკურთხეველში უფლის საყდრის წინ. ასეთი გრძნობებით გვმართებს ყველას შესვლა უფლის სახლში, ანუ ეკლესიაში (ოქროპირი).

10-11. რამეთუ არა არს პირსა მათსა ჭეშმარიტებაჲ, გული მათი ამაო. სამარე ზეაღებულ არს ჴორჴი მათი, ენითა მათითა ზაკვიდეს. საჯენ იგინი, ღმერთო; დაეცნედ იგინი ზრახვათა მათთაგან; სიმრავლისაებრ უღმრთოებათა მათთასა განიშორენ იგინი, რამეთუ გაგამწარეს შენ, უფალო. 

სული მორჩილად ითხოვს ღმრთის შეწევნას სუპოსტატთა და ბოროტმოქმედ კაცთა წინააღმდეგ. რადგან უკეთურ კაცთა ბილწი სიტყვები გრძნობით სიმყრალეზე უარესია. პირი მათი ედრება არა უბრალოდ "სამარეს", არამედ "ღია სამარეს", რომელიც აქოთებულია სიმყრალით, რათა უფრო ცხადად გამოხატოს მათი სისაზიზღრე. მათ ეხერხებათ მლიქვნელური და მზაკვრული ლაპარაკი, გულში კი იზრახვენ ბოროტს. რადგან დაფარული მტერი უფრო საშიშია, ვიდრე განცხადებული. ლაპარაკობენ რა ტკბილი სიტყვებით, გულში ბოროტებას იზრახავენ. შენიშნე აქვე ლოცვის დავმდაბლობა. არ ამბობს: "დასაჯეო", არამედ "საჯენ იგინი", ანუ შეწყვიტეო ბოროტება მათი, ანუ ლოცულობს მათივე სარგებლობისთვის. რადგან ღმრთისმოყვარე სულს არ ახასიათებს შურისგება მისი შეურაცხყოფისთვის, მაგრამ ძლიერ ეწინააღმდეგება ღმრთის შეურაცხმყოფელთ  (ოქროპირი).

12. და იშუებდენ ყოველნი, რომელნი გესვენ შენ, უკუნისამდე იხარებდენ და დაიმკჳდრო მათ შორის. და იქადოდიან შენდამი, რომელთა უყუარს სახელი შენი. 

აი ლოცვის ნაყოფიც: ერთნიც ტოვებენ თავიანთ ცოდვებს და მეორენიც ხარობენ სიკეთისკენ მათი მოქცევით. რა შეიძლება იყოს ამაზე უფრო სასიხარულო, სასიქადულო და აღმაფრთოვანებელი. მას ვერ ვერაფერი დაარღვევს, პირიქით, ის უფრო ამაღლებულია თავის წინააღმდეგობებზე.  ხოლო ვინც თავს იქებს სოფლის წარმავალი სიკეთეებითა და საგნებით - ემსგავსება სიზმარში გახარებულს, რომლის სიხარული გაღვიძებისთანავე განქარდება (ოქროპირი).

13. რამეთუ შენ აკურთხო მართალი, უფალო, ვითარცა ჭურითა სათნოებისათა გჳრგჳნოსან-მყვენ ჩუენ.

რადგან ხშირად დასციანია ღმრთისმოყვარენი და სათნო ადამიანებს ბოროტი და მზაკვარი ადამიანები, წინასწარმეტყველი ამხნევებს მათ და ამბობს, რომ ანგელოზთა უფალი მხოლოდ ამდაგვართ განადიდებს და, რომ კურთხევა უფლისა არის მართლის იარაღი. უდიდესი სიკეთეა იყო სათნო ღმრთისათვის (ოქროპირი).


6

დასასრულსა, გალობასა შინა, მერვისათჳს, ფსალმუნი დავითისი


"მერვეში" წმიდა წერილი გულისხმობს მომავალ დაუსრულებელ ცხოვრებას, რომელიც მერვე დღეს უფლის წინადაცვეთით გვეწინასწარმეტყველა და ამ წუთისოფლის "შვიდდღიანი" ცხოვრების შემდეგ დადგება. "მერვე დღეს" წინასწარმეტყველმა ბრწყინვალედ დაუკავშირა სიტყვა სინანულის, ქრისტეს მეორედ მოსვლისა და ცოდვათათვის მოწევნადი მსჯავრის შესახებ. ფსალმუნი გვასწავლის თუ როგორ უნდა სათნოვეყოთ უფალს და როგორ ავუქციოთ გვერდი ცოდვას. ამიტომაც ეს ფსალმუნი არის სინანულის პირველი ფსალმუნი (ბასილი დიდი, გრიგოლ ნოსელი, ანასტასი).

2. უფალო, ნუ გულისწყრომითა შენითა მამხილებ მე, ნუცა რისხვითა შენითა მსწავლი მე. 

წინასწარმეტყველის გონიერ ჭვრეტას წარმოუდგენია თუ როგორ დგას იგი განშიშვლებული და შეკრული ღმრთის საშინელი სამსჯავროს წინაშე, ეხება ღმრთის, ყოვლადძლიერი მსაჯულის ფეხებს და, როგორც დამნაშავე და საკუთარ შეცოდებათა გამო დათრგუნვილი, ოდენ შეწყალებასღა ითხოვს. მეზვერეს საკუთარ შეცოდებათა გამო მზერა ვერ აღეპყრო ზეცად, მძლავრად იცემდა მჯიღს მკერდში და უფალს ევედრებოდა: "ღმერთო, მილხინე მე ცოდვილსა ამას" (ლუკა 18:13). მართალი დავითი კი, ჩადენილი დანაშაულისთვის, უფალს ცოდვათა მიტევებასაც კი ვერ თხოვს და მხოლოდ იმას ევედრება მთელი თავისი სიმკაცრით არ დასაჯოს. ეს კი დავითის სულის სიმდაბლეზე მეტყველებს. ღმერთში არ არის მრისხანება - და თუ მაინც ასე ითქმის ღმერთთან მიმართებაში, ისიც მხოლოდ და მხოლოდ უხეშ და ხორციელ ადამიანთა გამო, რომლებიც საკუთარ შეცოდებას სხვაგვარად ვერ გულისხმაყოფენ. ეს გამოთქმები კაცობრივი თვალსაზრისით კი არ უნდა გავიგოთ, არამედ ღმერთსაკადრისად, რომლისთვისაც უცხოა ყოველგვარი აღშფოთბა. ამ სიტყვების ქვეშ უნდა გავიგოთ, რომ ის არის ყველას მსაჯული და ყოველგვარი უსამართლობის სამართლიანი დამსჯელი (ანასტასი, ოქროპირი, კასიანე). 

3. მიწყალე მე, უფალო, რამეთუ უძლურ ვარ; განმკურნე მე, უფალო, რამეთუ შემიძრწუნდეს ძუალნი ჩემნი. 


4. და სული ჩემი შეძრწუნდა ფრიად; და შენ, უფალო, ვიდრემდის? 

წინასწარმეტყველი ღმერთს ევედრება როგორც მკურნალს და არა როგორც მსაჯულს. ის განუწყვეტლივ იმეორებს სიტყვას "უფალო", როგორც ერთგვარ უფლებას შეწყალებაზე. ჩვენ ყველანი ვსაჭიროებთ წყალობას, მაგრამ ყველანი როდი ვართ მისი ღირსი, რადგან ის ღირსეულსა და მისი მიღების შემძლეს ეძებს, როგორც უთხრა ეს უფალმა მოსეს: "მე წარვიდე წინაშე შენსა დიდებითა ჩემითა და უწოდი სახელითა უფლისაჲთა წინაშე შენსა. და შევიწყალო, რომელი შევიწყალო და შევიწნარო, რომელი შევიწყნარო" (გამ. 33:19). 
"ძვლებს" წინასწარმეტყველი უბიწო ზრახვებს უწოდებს, რომლის შეძრწუნება სულს აფორიაქებს. წერილი შინაგან ადამიანს ხშირად სხეულებრივ ასოთა სახელებით ახასიათებს. ამის მიხედვით უნდა ვილაპარაკოთ "ძვლებზეც", რომელსაც არის ადამიანის სხეულის ჩონჩხი და ადამიანის მშვინვიერ ძალთა საყრდენი. ღმრთისადმი უდიდესი აღმასვლა არის საკუთარი უძლურების შეგნება. რამდენადაც შეგიცვნია შენი თავი, ღმერთსაც იმდენად სრულყოფილად შეიმეცნებ (იოანე ოქროპირი, გრიგოლ ნოსელი, თეოდორიტე).

5. მოიქეც, უფალო, იჴსენ სული ჩემი, მაცხოვნე მე წყალობისა შენისათჳს, 


6. რამეთუ არა არს, ვინ სიკუდილსა შინა მოგიჴსენოს შენ, ანუ ჯოჯოხეთს შინა ვინ აღგიაროს შენ. 

ჩვენი ცხოვნება მხოლოდ ღმრთის წყალობას ძალუძს, რასაც სინანულით მოვიპოვებთ. ჯოჯოხეთში კი არ არის სინანული. სულიწმიდა ჯერაც არ განშორებია უღირსთ და ერთგვარი სახით თანამყოფობს მათთან, ვინც სულიწმიდით აღიბეჭდნენ და მათ სინანულს ელოდება. სიკვდილის შემდეგ კი სულიწმიდა სრულიად განშორდება მის მგმობელ სულებს. ამიტომაც ამბობს "ჯოჯოხეთს შინა ვინ აღიაროს შენო", რადგან იქ უკვე აღარ იქნება "აღიარება" და "მოხსენიება" უფლისა, რამეთუ სულიწმიდა უკვე ვეღარ იქნება ჯოჯოხეთში მყოფ სულთა შემწე (ბასილი დიდი, ანასტასი).

7. დავშუერი მე სულთქმითა ჩემითა, დავბანო მარად ღამე ცხედარი ჩემი, ცრემლითა ჩემითა სარეცელი ჩემი დავალტვო. 

ღმრთის წყალობას ჩვენი საკუთარი ძალისხმევაც უნდა ახლდეს, სხვაგვარად ვერავითარ სიკეთეს ვერ მოვიპოვებთ. მეფე მთელი ცხოვრება იღვწოდა, რადგან დღისით დატვირთული იყო მრავალგვარი საზრუნავით, ხოლო დასვენების ჟამს აღუარებდა უფალს და როდესაც არავინ უშლიდა ხელს ამ საკვირველ სიამოვნებას, სინანულით გულს ულბობდა უფალს. გულწრფელი ცრემლითა და სულის ჭეშმარიტი შემუსვრილობით განწმენდდა თავის სულს და თანაეზიარებოდა სულიწმიდას. სიტყვა "დავბანო" იმისთვის არის გამოყენებული, რათა აჩვენოს, როგორ ასპეტაკებს ცრემლი სულს, განწმენდს მას ცოდვის მწიკვლისგან და სულიწმიდას აზიარებს. წრფელი გულითა და შემუსვრილი სულით დაღვრილი ცრემლი არის სულის საკვები (იოანე ოქროპირი, მაკარი დიდი, ანასტასი).

8. განრისხდა გულისწყრომითა თუალი ჩემი, განვჰკფდი მე ყოველთა ზედა მტერთა ჩემთა.
 
"თუალი" აქ გონებაზე მიანიშნებს, ამიტომაც ახსენა მხოლოდ ერთ თვალზე. სანამ ჩვენს გულებში ღვარძლი და გულისწყრომა დაბუდებულა, გახევებული მრისხანება გონებას აბნელებს, ხოლო გონებადაბნელებულ ადამიანს არც ქრისტეს ხილვა ძალუძს და არც სიკეთისა და ბოროტების გარჩევა. მას არ გააჩნია საღი აზროვნება, არის მშფოთვარე, მღელვარე და უსამართლო; სწორედ ამიტომაც ვერ მოვიპოვებთ სიბრძნეს, რადგან  "გულისწყრომა უგუნურთა მკერდში ბუდობს" (ეკლ. 7:10). "გავნჰკფდი" - ანუ ძალ-ღონე გამომელია და დავიქანცე მტერთაგან რომლებიც, სანამ შევცოდავდი ჩემ წინაშე ძრწოდნენ (თეოდორიტე, კასიანე, ავგუსტინე, იოანე ოქროპირი).

9. განმეშორენით ჩემგან ყოველნი მოქმედნი უსჯულოებისანი, 

10. რამეთუ შეესმა უფალსა ჴმაჲ ტირილისა ჩემისა; ისმინა უფალმან ვედრებისა ჩემისა, უფალმან ლოცვა ჩემი შეიწყნარა. 


უნდა მივბაძოდ დავითს, რომელმაც სინანულით და მოწყალებით მოიპოვა ღმრთის თანადგომა და უკვე ძალმოსილი შეერკინა ყოველგვარ მტერს. ამიტომაც, საჭიროა არა მარტო განვეშოროთ ყოველგვარ ცოდვასა და ბოროტებას და ვგლოვობდეთ შემცოდეთა გამო, არამედ ცოდვის მოქმედთა და ბილწ ადამიანებსაც განვეშოროთ, რათა შევინარჩუნოთ უფლის წყალობა, რომელიც სინანულით მოვიპოვეთ (ბასილი დიდი, გრიგოლ ნოსელი, ანასტასი).

11. ჰრცხუენოდედ და შეძრწუნდედ ყოველნი მტერნი ჩემნი, მართლუკუნიქცედ და ჰრცხუენოდედ ფრიად და მსთუად. დიდება.

წინასწარმეტყველი ლოცულობს თავის მტერთათვის, რათა ისინი ბოროტებიდან სიკეთისკენ მოექცნენ.


7

1. ფსალმუნი დავითისი, რომლითა აქო უფალი სიტყუათა მათთჳს ქუშისთა, ძისა იემენისთა


ქუშმა, რომელიც დავითის ერთგული მეგობარი იყო, მიატოვა დავითი, მივიდა ტირან აბესალომის ბანაკში, რომელიც საკუთარ მამას, დავითს აუმხედრდა, თავი მოაჩვენა მოღალატედ და, როგორც ბრძენმა მრჩეველმა, დავითზე გალაშქრების გადადება ურჩია. ამ რჩევით ქუშმა იხსნა დავითი და მას მხედრობის შემოკრების შესაძლებლობა მისცა (იხ. 2 მეფ. 17). ამისთვის დავითი სადიდებელს უგალობს ღმერთს და მისი გადარჩენის საქმეს ღმრთის მადლსა და წყალობას მიაწერს. თავისი დარიგებებით დავითი ანუგეშებს ყველა დაჩაგრულს და ურჩევს ყოველთვის ჰქონდეთ ღმრთის შეწევნის იმედი (ათანასე დიდი, ბასილი დიდი, იოანე ოქროპირი, თეოდორიტე).

2. უფალო ღმერთო ჩემო, შენ გესავ, მაცხოვნე მე და ყოველთა მდევართა ჩემთაგან მიჴსენ მე.

დავითი, რომელსაც მრავალი მტერი ჰყავდა, ჭირსა და უბედურებაში მხოლოდ ღმერთს სასოებდა. იხილეთ წინასწარმეტყველის სულის სიმდაბლე: ის მტრების დასჯას კი არ ითხოვს, არამედ მხოლოდ "ხსნას, ყველა მდევართაგან". "ღმერთო ჩემო" - ეს არის მიმართვა, რითაც დავითი თავის განსაკუთრებულ სიყვარულს გამოხატავს ღმრთისადმი. მისგან ვსწავლობთ, რომ ღვთისმოსავ მორწმუნეებს მრავალი დევნა და იწროება ელით ამ სოფელში, ხოლო ჭირვება, ვითარც გულის რევის წამალი, აჩვენებს, თუ რა იმალება კაცის გულში. 

3. ნუ სადა წარიტაცოს ვითარცა ლომმან სული ჩემი, არავინ იყოს მჴსნელ ჩემდა, არცა მაცხოვარ. 

მართალია, დავითმა ჯარი კი შეკრიბა, მაგრამ მაინც ამბობს, რომ ვერც ეს იხსნის მოსალოდნელი საფრთხისგან ("არავინ იყოს მხსნელ ჩემდა, არცა მაცხოვარ") თუ არ იქნება ღმრთის შემწეობა. "ლომს" აქ დავითი ეშმაკს უწოდებს, რომელიც "ვითარცა ლომი მყჳრალი მიმოვალს და ეძიებს, ვინმცა შთანთქა" (1 პეტრე 5:8) (იოანე ოქროპირი).

4. უფალო ღმერთო ჩემო, უკუეთუ ვყავ ესე, ანუ არს უსჯულოებაჲ ჴელთა ჩემთა, 

5. ანუ თუ მისა დავაგე, რომელთა მომაგეს მე ბოროტი, გან-სამე-უკუე-ვვარდე მტერთა ჩემთაგან ცუდი;
 

"უსჯულოებაჲ ჴელთა ჩემთა" ნიშნავს უსჯულოების საქმით აღსრულებას. "განვარდება" მტერთა მიერ ის, ვინც მადლს განშორდება. ქრისტემ ის კი არ გვამცნო მტერი არ გვყოლოდა - ეს აღემატება ჩვენს ძალაუფლებასა და შესაძლებლობას; არამედ მათი სიყვარული, რაც ჭეშმარიტად ხელგვეწიფება. ხოლო ვისაც ჩვენ ვძულვართ, მიუხედავად ჩვენი მათდამი კეთილგანწყობისა, უდიდეს ჯილდოს მოგვიპოვებს. წინასწარმეტყველი ცოდვილად მიიჩნევს იმასაც, ვინც ბოროტი საქმე წამოიწყო, და იმასაც, ვინც ბოროტს ბოროტით მიაგებს. ჩვენი, კაცთმოყვარე და უბოროტო უფალი, იესუ ქრისტე ბოროტ იუდეველთ მათი ბოროტებისთვის ბოროტებითვე როდი მიაგებდა. ჯვარზე ხელებიც კი მიამსჭვალა მათ გამო და მამას სთხოვა: "მამაო, მიუტევე ამათ..." (ლუკა 23:34) (ოქროპირი).

6. დევნოს სამე მტერმან სული ჩემი და ეწიოს და დათრგუნოს ქუეყანად ცხორებაჲ ჩემი და დიდებაჲ ჩემი მიწასა შინა დაამკჳდროს. 

როდესაც ჩვენ ამ ფსალმუნს ვგალობთ, საკუთარ თავბედს ვწყევლით, თუ ბოროტს ბოროტით მივაგებთ. მსგავსადვე, დავითის წყევლას მოვიწევთ საკუთარ თავზე თუ კეთილ საქმეებს ვიქმთ ამსოფლიური დიდების გამო და "დიდებასა ჩვენსა მიწასა შინა დავამკვიდრებთ". წინასწარმეტყველი ამბობს, ეშმაკსაც კი გადაეცეს ჩემი სული თუ ვინმესთვის ოდესმე რამე ისეთი ექნას, რაზეც ზემოთ ბრძანებს.

7. აღდეგ, უფალო, რისხვითა შენითა, ამაღლდი მოსრულებად მტერთა შენთა და განიღჳძე, უფალო ღმერთო ჩემო, ბრძანებითა მით, რომელ ამცენ. 

8. და კრებული ერთა გარემოგადგეს შეუ და ამისათჳს მაღლად მოიქეც. 


დავითი ევედრება მართლმსაჯულ უფალს სამართლიანი მსჯავრი გამოუტანოს უსამართლოდ მოქმედთ მათივ შესაგონებლად და გამოსასწორებლად. "რისხვა" მსაჯულის დამსჯელ ძალმოსილებაზე მიუთითებს. "აღდეგ", როგორც გვამცნე და გვიბრძანე დაჩაგრულთა დაცვა და "კრებული ერთა", რომელთაც გირწმუნეს შენ, უფალო, "გარემოგადგეს შენ". ანუ განადიდებენ და სამადლობელ ლოცვას შესწირავენ შენს სახელს. ეს სიტყვები, ამასთანავე, შეიძლება განვაკუთვნოთ ქრისტეს აღდგომის საიდუმლოს. "მაღლად მოიქეც" უფალო, როდესაც, საბოლოოდ, აღასრულებ საიდუმლოს ჩვენი ცხოვნებისა და დაბრუნდები დიდების იმ მწვერვალზე, სამყაროს შექმნამდე რომ გქონდა (ათანასე, ბასილი დიდი, გრიგოლ ნოსელი, ოქროპირი, თეოდორიტე).

9. უფალმან განსაჯნეს ერნი; მისაჯე მე, უფალო, სიმართლითა ჩემითა და უმანკოებითა ჩემითა ჩემდამო. 

წინასწარმეტყველი გვასწავლის, რომ ჩვენ ყველანი საღმრთო განგებულების ქვეშ ვიმყოფებით და პასუხს ვაგებთ ჩვენი საქმეებისთვის. ხოლო სასჯელში იგულისხმება, როგორც მომავალი საზოგადო სამსჯავრო, ასევე კერძოც (ოქროპირი).

10. აღესრულნედ ძჳრნი ცოდვილთანი და წარუმართო მართალსა, რომელი განიკითხავ გულსა და თირკმელთა, ღმერთო მართალო. 

უნდა ვწუხდეთ და ვგლოვობდეთ "ცოდვილთა ბოროტების" და არა მათ გამო, რომლებიც ისჯებიან. როდესაც ცოდვილი ისჯება, მაშინ მართალი უფრო გულისხმიერი და მღვიძარე ხდება. წინასწარმეტყველი აჩვენებს როგორ განსჯის უფალი სამყაროს: ის არ საჭიროებს მოწმეებსა და წერილობით დასტურს - რადგან ის არის "გულისა და ზრახვების განმკითხველი" (ოქროპირი). 

11. შეწევნა ჩემი ღმრთისა მიერ, რომელმან განარინნის წრფელნი გულითა. 

"გულით წრფელია" ის, ვინც განსჯისას ზომიერებას იცავს. როგორც შეიძლება სწორი ხაზი გამრუდდეს, ასევე გულიც გაქვავდება, თუკი მას მედიდურობა და ამპარტავნება ასაზრდოვებს, ჭირსა და იწროებას კი სიმდაბლე მოაქვს (ბასილი დიდი).

12. ღმერთი მართლმსაჯულ, ძლიერ და სულგრძელ, რომელმან არა მოავლინის რისხვა მისი მარადღე. 

"სულგრძელია" ღმერთი, რადგან მარადის მისკენ მიქცევას შეგვაგონებს. აყოვნებს დასჯას და შენს სინანულს ელოდება. ამიტომ, ნუ უგულებელყოფ ამ სიტყვებს: "ღმერთი მართლმსაჯულ, ძლიერ და სულგრძელ", რომელიც ყოველს მიაგებს საქმეთაებრ მათთა" (ბასილი დიდი, ოქროპირი).

13. არა თუ მოიქცეთ, მახჳლი მისი ლესულ არს, მშჳლდსა მისსა გარდაუცუამს და განუმზადებიეს იგი; 

14. და მის თანა განუმზადებიან ჭურნი სიკუდილისანი; ისარნი მისნი შესაწველთათჳს ქმნნა. 

ეს ითქვა მრავალთა უგულისხმოებისა და უსიყვარულობის გამო, რათა მოალბოს მათი სულები. სხვა ადგილას დავითი ამბობს, "რომელი მოხედავს ქუეყანასა ზედა და ჰყოფს მას შეძრწუნებულ, რომელი შეახებს მთათა, და კუმოდიან" (103:32), ანუ ღმერთს არ სჭირდება იარაღი, რადგან მხოლოდ ერთი შეხედვითღა შეაძრწუნებს მთებსა და კლდეებს (ოქროპირი).

15. აჰა, ესერა, ელმოდა სიცრუჱ, მუცლად-იღო სალმობაჲ და შვა უსჯულოებაჲ. 

ვინც ბიწიერ აზრებსა და გულისთქმებს არის აყოლილი და საქმითაც აღასრულებს მას, "მუცლად იღებს სალმობას" თავის გულში და "შობს ყოველგვარ უსჯულოებას" (ბასილი დიდი).

16. ჴნარცჳ თხარა და აღმოჰკუეთა და შთავარდეს იგი მთხრებლსა მას, რომელცა ქმნა. 

17. მიექცეს სალმობაჲ მისი თავსა მისსა და სიცრუჱ მისი თხემსა მისსა ზედა დაუჴდეს. 


ბოროტმოქმედებას წინასწარმეტყველი უწოდებს "ორმოს", რომლის ამომთხრელი და მოყვასის მასში ჩაგდების მსურველი, თვითონვე ჩავარდება მასში, "რომელცა ქმნა" და "სალმობაი მისი" მიექცევა "თავსა მისსა" და "სიცრუე მისი თხემსა მისსა ზედა დაუხდეს". ვინმე უკიდურესად ბიწიერიც რომ იყოს, მისი სინდისი როდი აღიხოცება, რადგან ის კაცის ბუნებაში ღმრთის მიერ არის ჩანერგილი. მზაკვარი კაცი უპირველეს ყოვლისა საკუთარ სულს ატყუებს: მისი მზაკვარება პირველად მის თავზე მიექცევა. ნუ დაუმეგობრდები მზაკვართ, რადგან მზაკვრებთან მეგობრობა ეშმაკთან მეგობრობის ტოლფასია (ოქროპირი, ანტონი დიდი).

18. აუვარო უფალსა სიმართლითა მისითა და უგალობდე სახელსა უფლისა მაღლისასა.

უფლის მართლმსაჯულებითა, კაცთმოყვარებითა და მოთმინებით გაკვირვებული დავითი აქებს  უფალს. არ უთქვამს "აუვარებდი", არამედ "აუვარო უფალსა"-ო ამბობს, რითაც აჩვენებს, რომ ღმრთის მიერ წყალობის მიღების შემდეგაც განადიდებს უფალს. და თანაც იმიტომ კი არა, რომ ღმერთი საჭიროებს ამას, არამედ იმიტომ, რომ ეს სასარგებლოა თვით კაცისთვის. ღმერთს დიდად სურს ჩვენი სიკეთეში დამკვიდრება და სათნოებებში სრულყოფა. ამიტომაც, არაფერი ისე არ შეგვეწევა ამ საქმეში, როგორც ღმერთთან ხშირი საუბარი, გამუდმებული მადლობა და ქება-დიდება (ოქროპირი).

 
TOP-RATING.UCOZ.COM
Назад к содержимому | Назад к главному меню Яндекс.Метрика